• By Gabriel Iipinge
Omaluvalo gaaNama naa Herero mboka ya ningwa iihakanwa yoGenocide moNamibia momumvo 1904 sigo 1908 oyeli taya tindi oonkundathana dhomatutungululo dhoka tadhi tsikile pokati kepangelo lya Namibia na Germany.
Shika osha landula etumwalaka lyomupresidente Netumbo Nandi-Ndaitwah komutumba gwe omtiyali gwopashigwana sho a popi kutya omapangelo gopaali (Namibia na Germany) ogeli poku adha onkatu ya hugunina moonkundathana koshinima osho tuu shika shoGenocide.
Okwa kwashilipaleke oParliament kutya eyelitho otali ka tulwa poshitaafula manga olutu lwaatotiveta inaalu ya ponkatu ndjoka. ‘Otwa ikolelela komatokolo getu mokupata oontopolwa oombwiinayi nokutameka mondjila onde twa tegelela yealudho,’ Nandi-Ndaitwah osho a popi.
Mbakumua Hengari, omupehanashipundi gwokangundu taka lwitha oshikumungu sho Genocide okwa londotha kutya omaluvalo itaga ka tambulako elandulathano ndika shoka itali tula iinima pomahala. Hengari okwa ti,‘Shika oshi li omukalo gwelongelokumwe pokati komapangelo ngaka nogena okutsikila, ihe Germany na okushuwa ye Namibia na tumbuleko, kutya tse, aavalwa yoonakuningwa oshihakanwa, itatu krshi tambulako onga epingenopo lyomakemo getu pauyuuki wuukali nawa.’
Hengari koleke kutya shoka tashi ningwa paife inashi landula omukalo gwomondjila noshowo euvathano ndyoka tali ka ningwa itali ka talika ko onga etungululo lya gwana. Okwa gwedha po ishewe tati, ‘Itatu ka tambulako nande oshinima tashi inashi tulwa miilonga ngaashi shali pauvaneko. Otushi nkene tu na okuya notu na okushikondjitha , nonando inashi ka ningwa methimbo ndika.’
Omaiyuvo ngaka oga endululwa komupopiliko gwongundu yo Landless People Movement, Lifalaza simataa, ngoka a popi kutya epangelo otali iyageke nenge inali kwatelamo oongundu dhoka tali ti otali kalelepo.‘
Inatu talako epangelo onga oshikwateli komeho lyoonkundathana. Omalongekidho inaga kwatelamo mboka taya popile mboka ya ehamekwa pethimbo lyoGenocide
Epangelo nail uveko kutya shoka tashi uvanekelwa nokugandjwa inashi gwana.’
Omukalelipo gwuuthemba womuntu Norman Tjombe okwa popi kutya oshinima shoonkundathana dhomalongululo nashi etwe pehulilo.‘Oshiningwanima shoGenocide oshali oshinyanyalithi nosha thiga edhidhiliko ndyoka lya thigilwa omapipi tageya.’







